Başlangıç » Hece Ölçüsü Nedir ve Örnekleri

Hece Ölçüsü Nedir ve Örnekleri

14 Kasım 2015 Leave a comment

Sponsor Bağlantılar

Hece Ölçüsü Nedir ve Örnekleri

Dizelerdeki hece sayılarının eşitliğine dayanan ölçüdür. İslamiyet’ten önceki dönemlerde de kullandığımız hece ölçüsü, tamamen yerli ve milli ölçümüzdür. Eskiden bu ölçüye ”parmak hesabı” veya ”parmak ölçeği” denirdi.

Hece Ölçüsünde Durak Nedir

Hece ölçüsüyle yazılmış bir dizenin bölümlerinden kesilerek okunduğu yerlerine ”durak” denir. Duraklar, bir şiirin daha güzel ve etkili okunmasını sağlar.

Biz dünyadan / gider olduk
Kalanlara / selam olsun
Bizim için / hayır dua
Kılanlara / selam olsun

Yunus Emre

Yukarıdaki dörtlük, 8’li hece ölçüsüyle söylenmiştir ve 4 + 4 duraklıdır.

=> Duraklar, hiçbir zaman sözcüğü bölmez; sözcük sonlarına gelir:

  • Kara gözlüm efkar/lanma gül gayrı (yanlış)

6    +           5

  • Kara gözlüm / efkarlanma / gül gayrı (doğru)

4             +         4           +     3

Heceyle oluşturulan bütün şiirlerde durak aranacak diye bir kural yoktur. Yani hece ölçüsüyle oluşturulmuş duraksız şiirler de vardır:

Ne doğan güne hükmüm geçer
Ne halden anlayan bulunur
Ah, aklımdan ölümüm geçer
Sonra bu kuş, bu bahçe, bu nur

Cahit Sıtkı Tarancı

Yukarıdaki dörtlük 9’lu hece ölçüsüyle ve duraksız olarak söylenmiştir.

Not: Bazı dörtlüklerde durak yerleri değişebilir.

”4+4+3” duraklı bir şiirde dörtlüklerin bazı dizeleri ”6+5” olabilir.

Kelebekler / ipil ipil / uçarken       => 4+4+3
Papatyalar / pırıl pırıl / açarken    => 4+4+3
Yaylacılar / yaylasına / göçerken   => 4+4+3
Her obanın ayrı / kafilesi var          => 6+5

Sponsor Bağlantılar


Arkadaşlarınla Paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.