Başlangıç » Gazel Nedir Özellikleri Nelerdir

Gazel Nedir Özellikleri Nelerdir

12 Ekim 2015 Leave a comment

Sponsor Bağlantılar

Gazel Nedir Özellikleri ve Türleri Nelerdir

gazel

Gazel kavramı Arapça kökenli bir kelimedir. Anlam olarak, bayanlarla arkadaşlık veya sevgi bağı kurmak anlamına gelir. Edebiyatta ise Gazel; aşk, güzellik ve içkiden bahsedilen küçük şiirler anlamına gelmektedir.

Gazellerde, ozanlar aşk konularını işlerken kimi zaman ilahi aşkı anlatırken, kimi zamanda dünyevi aşkı konu olarak işlemektedir. Fakat konu ne olursa olsun, ozanların eserlerinde anlattıkları aşk her zaman ulaşılmaz özelliğe sahiptir.

Gazelde bahsedilen içki, genelde kırmızı şaraptır. Gazel, ilk olarak Arap Edebiyatında kasidenin tegeüzzül olarak adlandırılan bir bölümü temsil etmekteydi. Daha sonraki dönemlerde ise gazel, başlı başına ayrı bir biçim olarak yazılır hale gelmiştir.

Gazel ilk defa 530 yılında İmruü’l – Kays tarafından yazılmıştır. İslamiyetin yayıldığı ilk dönemlerde pekte ilgi görmemiş ve büyük tepkilere yol açmıştır.

İslamiyetten önceki dönemlerde, yazarlar aşkın tarifini yapabilmek için kadın – erkek eşitliğini savunan şiirler kaleme alırlardı. Daha sonra İslam dininin yayılması sonucunda yeni ahlak kuralları nedeniyle gazeller büyük tepki toplamış ve halk tarafından yadırganmıştır. Ayrıca bu dönemde gazel yazan kişilerde çok ağır cezalar ile cezalandırılırlardı.

Gazel Nedir?

Güzellik, şarap, eğlence, aşk ve aşk nedeniyle çekilen aşk acısı gibi konuların işlendiği Divan edebiyatı nazım şekline Gazel adı verilir. Gazel denilince akla ilk genel divan edebiyatı şairleri; Fuzuli, Baki, Taşlıcalı Yahya ve Şeyh Galip gelmektedir.

Gazel türünde didaktik eserler yok denecek kadar az sayıdadır. Üstelik bu tür gazeller şiirsel özellik bakımından da zayıftırlar. Gazel şiirlerinde genellikle Aşk temalı konular işlendiğinden dolayı gazel denilince akla ilk olarak Aşık Şiiri gelmektedir. Bu tür, halk şiirindeki koşma nazım türüyle benzerlik göstermektedir.

Gazelin Özellikleri Nelerdir?

  • Beyit sayısı 5 ile 25 arasında değişir. İlk beyit içerisinde kendi arasında bir kafiyeye sahiptir.
  • Kafiye düzeni  da, ca, ba, aa… şeklindedir.
  • İlk beyit matla olarak adlandırılmaktadır.
  • Son beyit makta olarak adlandırılır.
  • Gazel içerisindeki en güzel beyit beytü’l-gazel olarak adlandırılır.
  • Gazellerde anlam bütünlüğü bulunmaz.
  • Eğer gazelde anlam bütünlüğü sağlanmışsa, buna ”yek-avaz” adı verilmektedir.
  • Gazel yazabilen şairler, büyük şairler olarak kabul edilirler.
  • Nazım türü, aruz ölçüsü olarak belirlenmiştir.

gazel

Gazel Türleri Nelerdir?

Aşıkane Gazel: Aşk ile bağlantılı olan keder, yakınma, acı ve kişinin duygusal sorunlarının bahsedildiği gazel türlerine aşıkane gazel denmektedir. Aşıkane gazellerin ustası Fuzuli’dir.

Rindane Gazel: Dünya malı, şöhret ve yaşamdan zevk alma konularının işlendiği gazellere rindane gazel denmektedir. Bu gazelin en başarılı örneklerini Baki vermiştir.

Hikemi Gazel: Özlü sözler içeren ve okuyucuya hayat tecrübeleri kazandıran ahlaksal değerler içeren gazellerdir. Bu gazel türünde, pekte kullanılmayan didaktik türü kullanılmaktadır.  En başarılı örneklerini Nabi vermiştir.

Şuhane Gazel: Aşk, sevgi gibi dünyevi zevk veren konuları çapkın bir dil ile ifade eden gazellerdir. Bu türün en başarılı örneklerini Nedim vermiştir.

Gazel ve Kaside Arasındaki Fark

Gazeller genel olarak içten, samimi ve etkileyici yönüyle kasideden daha üstündür. Kasideler, çoğunlukla dönemin büyük devlet adamlarına ve insanlara övgü amacıyla yazılan şiirlerdir. Kasidelerin yazılış sebepleri arasında ödüllendirilme ve mevki sahibi olmak gibi çıkarlar bulunurken gazellerde böyle bir durum söz konusu değildir. Bir gazelin yazılmasındaki amaç aşkı elde etmektir, o da hiçbir zaman elde edilemez.  Gazellerde işlenen aşk temalı eserlerde sevilen kişi her zaman zalim ve acımasız, seven kişi ise aşk acısı ile kıvranan kişiyi temsil eder.

Sponsor Bağlantılar


Arkadaşlarınla Paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.